Translate

Ο Τροχός του Κουκουζέλη

Ο Τροχός του Κουκουζέλη
"Ο κοπιάσας εν τούτω μάλλον ωφεληθήσεται". Στον τροχό του Ιωάννη Παπαδόπουυλου Κουκουζέλη(14ος αι.) παρουσιάζεται ο τρόπος που κινούνται οι ήχοι αλλά και πως μπλέκονται-αλληλοπροσαρμόζονται μεταξύ τους στις ίδιες χορδές στο πεντάχορδο σύστημα των πέντε ομόκεντρων κύκλων. Έτσι από τους τέσσερις ήχους και τους τέσσερις πλαγίους, βάσει των συμφωνιών τετραχόρδου και πενταχόρδου, παράγονται πολλοί συνδυασμοί και χρόες

e-Μονόχορδο

e-Μονόχορδο
Πρόγραμμα για την παρουσίαση και αναπαραγωγή των διαστημάτων της Ελληνορωμαϊκής μουσικής.
Powered by Blogger.
Πέμπτη, 28 Απριλίου 2016

Κανών τού Ορθρου της Μεγάλης Παρασκευής-ΠΕΤΡΟΥ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ Ερμηνεία-Επεξηγήσεις:Ευάγγελος Σολδάτος

Ευχαριστώ τον πρωτοψάλτη Σπάρτης Παναγιώτη Τζανάκο γιατο ενδιαφέρον του και την εμπιστοσύνη σε όλα τα "παράξενα" για το αρμονικό ζήτημα που έχω ανακαλύψει. Η γνώμη του μετράει πολύ για μένα επειδή ο ίδιος είναι φορέας μεγάλης ψαλτικής παράδοσης. Συνεχίζω πάντα έχοντας αφετηρία την προφορική μας παράδοση η οποία έχει σώσει την αρχαία ελληνική - ρωμαίικη κληρονομιά ατόφια. 



Ο κανόνας του όρθρου της Μεγάλης Παρασκευής «Προς Σε ορθρίζω» στην αργή του εκδοχή έχει προβληματίσει πολλούς σύγχρονους ψάλτες και μουσικοφίλους για τον τρόπο με τον οποίο ψάλλεται, ποια αρμονία ακολουθεί ο ήχος ήτοι ποια διαστήματα θα ακολουθήσει ο ψάλλων. Ο σύγχρονος ψάλτης των ωδείων που έχει διδαχθεί την σύγχρονη θεωρία με «σκληρά» διαστήματα στον πλάγιο β εκ του Πα και «μαλακά» στον αυτόν ήχο εκ του Βου εδώ θα βρεθεί σε σύγχυση. Το δίλημμα θα προκύψει στην ωδή «Στήλην κακίας»,  η οποία είναι εξηγημένη από τον Χουρμούσιο εκ του Πα. Η ωδή αυτή ενώ ακολουθεί το ίδιο μέλος με την πρώτη, αν ακολουθήσουμε πιστά την θεωρία, θα πρέπει το πα-βου-γα να είναι μείζων τρίτη με βου-γα τουλάχιστον τριημιτόνιο. Ένα τέτοιο όμως άκουσμα είναι εκμελές,  κακόηχο και δύστροπο σε όποιον το επιχειρήσει. Στην παλαιά γραφή μαρτυρείται στην έναρξη κάθε τροπαρίου ο ήχος πλάγιος του δευτέρου. Δεν φαίνεται να διαφοροποιείται πουθενά το μέλος του ειρμού «Προς Σε ορθρίζω» από το μέλος του ειρμού «Στήλην κακίας». Το πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι στην νέα μέθοδο δεν γίνεται σαφές πως κινούνται οι πλάγιοι ήχοι και ποια είναι η διαφορά τους από τους κυρίους ήχους. Αν μελετήσουμε τις παλαιές θεωρίες οι κύριοι ήχοι είναι «καθαροί» και «ανεξάρτητοι», ακολουθούν δικό τους αρμονικό σύστημα και έχουν δική τους πρωτογενή κλίμακα. Οι πλάγιοι ήχοι δεν είναι ένας ήχος ανεξάρτητος αλλά μίξη δύο ήχων. Έτσι στην περίπτωση μας ο πλάγιος του δευτέρου, όπως μας δείχνουν τα παλαιά κανόνια και η παραλλαγή, είναι μείξη πρώτου ήχου και δευτέρου. Κατά αυτήν την λογική ο δεύτερος (βου) είναι και πρώτος (Πα). Για να είναι και οι δύο ήχοι ταυτοχρόνως μοιράζονται το ίδιο μέγεθος τρίτης βου-δι ή (πα-γα). Στον δι ( γα) ο ήχος είναι δεύτερος και τρίτος άρα η τρίτη δι-ζω (γα-κε) είναι μείζονα. Ισχύει δηλαδή το αντίθετο από αυτό που μαθαίνουμε στα «κλασικά» διαγράμματα του πλαγίου του δευτέρου στα ωδεία. Στην Παραλλαγή όταν κατεβαίνουμε ψάλλουμε νεχέανες στον βου, όταν ανεβαίνουμε όμως τότε ο αυτός γίνεται νεανές. Έτσι όταν τριφωνεί από τον βου στον κε (από τον Πα στον Δι) ο νενανώ θα κάνει διά τεσσάρων συμφωνία. Όταν όμως το μέλος επιστρέφει πλαγιάζοντας τότε ο νενανώ χαμηλώνει και η μεσότητα του δευτέρου ήχου στον δι (γα) ταυτίζεται με την του πρώτου ήτοι με τον βαρύ τον ήχο(οι παλαιές θεωρίες γράφουν ότι ταυτίζεται η μεσότητα του δευτέρου με του πρώτου κι ότι ό πρώτος ήχος εστί και δεύτερος). Ο Βαρύς δηλαδή είναι ο μέσος δεύτερος. Έχουμε λοιπόν εναλλαγή μέσου δευτέρου με πλάγιο του δευτέρου. Δυστυχώς οι τρεις διδάσκαλοι θέλοντας να απλοποιήσουν τις κλίμακες έδωσαν διάγραμμα και διαστήματα μόνο για την περίπτωση του μέσου δευτέρου την οποία όχι και τόσο εύστοχα την είπαν πλάγιο του δευτέρου. Λοιπόν ο πλάγιος του δευτέρου έχει τρίτη μικρή, συνολικό μέγεθος πα-γα ίδιο με το πα-γα του πρώτου. Όλα αυτά θα παρουσιαστούν αναλυτικά και με τις πηγές σε εκτενέστερη εργασία που θα κοινοποιηθεί σύντομα πρώτα ο Θεός, όπου θα γίνεται αναλυτική εξήγηση της δύναμης των πλαγίων ήχων και του ορθού τρόπου της παραλλαγής. Καλή Ανάσταση σε όλους
Ευάγγελος Σολδάτος , ψάλτης του Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεωτόκου- Αγίου Χαραλάμπους Αδάμαντα Μήλου.



Πηγή ΟΦΕΛΠ:
Κανών τού Ορθρου της Μεγάλης Παρασκευής-ΠΕΤΡΟΥ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ Ερμηνεία-Επεξηγήσεις:Ευάγγελος Σολδάτος: Με ιδιαίτερη ικανοποίηση αναρτούμε ερμηνευτική προσέγγιση τού Κανόνος τού Ορθρου τής Μεγάλης Παρασκευής στην μελοποίηση σε αργό ειρμολογ...
Τρίτη, 8 Απριλίου 2014

Οι Εισηγήσεις του Δ´ Συνεδρίου του ASBMH αφιερωμένο στον Μανουήλ Βρυέννιο

Αρμονικά Βρυεννίου
Ανέβηκαν οι βιντεοσκοπήσεις των εισηγήσεων του τετάρτου συνεδρίου του Αμερικάνικου Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικής και Υμνολογίας, στο site του ιδρύματος εδώ.
Μπορείτε να τις δείτε κάνοντας κλίκ στην παράπλευρη λίστα δεξιά πάνω στο όνομα του κάθε εισηγητή:
Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2014

Κοινωνικό Τιμ.Σταυρού πλ. β Πέτρου Λαμπαδαρίου Ερμηνεία:Ευάγγελος Σολδάτος

Την Κυριακή λόγω της εορτής της Σταυροπροσκυνήσεως το τυπικό προβλέπει κοινωνικό "Εσημειώθη εφ' ημάς το φώς του προσώπου σου Κύριε".  Επειδή ο ήχος είναι πλάγιος δεύτερος, το κοινωνικό του Πέτρου του Πελοποννησίου σε αυτόν τον ήχο είναι από τα πιο κατάλληλα. Το έψαλλα πέρσι για το ιστολόγιο του Ο.Φ.Ε.Λ.Π.

Το κοινωνικό αυτό είναι δείγμα της εξαιρετικής μελισματικής δεινότητας του Πέτρου. Αναπτύσσεται το μέλος του πλαγίου του δευτέρου σταδιακά σε όλα τα τρίχορδα όπου μπορεί να θεμελιωθεί ο πλάγιος δεύτερος ήχος. Κινείται από τον μέσο στον υψηλό τόπο της φωνής, με εναλλαγές γραμμών νενανώ και άγια ανά διφωνίες και πλαγιάζοντας στον διατονικό πρώτο ήχο αλλά και στον πλάγιο του με άκουσμα περιστασιακά συντόνου διατόνου -κοινώς minore.
Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2014

«Μουσικός Κόσμος», Μουσικοφιλολογικό-Επιστημονικό Περιοδικό, Αθήνα, 1929-1930

Αυτές της μέρες έπεσαν στα χέρια μου τα 6 τεύχη του περιοδικού «Μουσικός Κόσμος», το οποίο εκδόθηκε από τον Οκτώβριο του 1929 μέχρι τον Μάρτιο του 1930 από τον οικονόμο Θεόδωρο Θωΐδη.
Περιέχει ενδιαφέροντα άρθρα για τα διαστηματικά ζητήματα όπως την κατανομή του κανόνα κατά τον Ευκλείδη, το 15χορδο του Πυθαγόρα, σχόλια στις εργασίες των τριών διδασκάλων και της μουσικής επιτροπής του 1881. Επίσης έχει ανέκδοτα τότε εκκλησιαστικά μέλη και δημώδη άσματα από ιδιωτικές συλλογές κυρίως του εκδότη καθώς και άλλων όπως των Σίμωνα Καρά, Εμμανουήλ Φαρλέκα, Δημητρίου Περιστέρη, Τριαντάφυλλου Γεωργιάδη κ.α.
Από το περιοδικό «Μουσικός Κόσμος» αντλούμε σημαντικές πληροφορίες για την μουσική κίνηση και τους ψαλτικούς συλλόγους της Αθήνας εκείνη την εποχή. Οι αντιπαραθέσεις ποικίλων απόψεων μας φωτογραφίζουν το πνεύμα τις εποχής και την τότε κατάσταση σε πολλά ζητήματα τα οποία απασχολούν τον ψαλτικό αλλά και γενικά τον μουσικό κόσμο από τότε μέχρι τώρα.

Σάββατο, 8 Μαρτίου 2014

Το Ερωτοπήγαδο (Καφέ Ρετρό - Δ.Ε. Σολδάτου)


Η μουσική μας, όπως και όλες οι παραδοσιακές παλιές αξίες του τρόπου ζωής της πατρίδας μας βρίσκονται σε δύσκολη καμπή. Αν δεν αγκαλιάσουμε και διασώσουμε ό,τι έχει μείνει ζωντανό κινδυνεύουμε να το χάσουμε μια για πάντα.
Αυτό το ποίημα από την συλλογή "Καφέ Ρετρό" του Δημήτρη Σολδάτου δείχνει  πως η σύγχρονη ζωή περιφρόνησε παλιές αξίες και χάσαμε την επαφή με την παράδοση μας, πως πολλά παραδοσιακά πράγματα πέθαναν από αμέλεια και αδιαφορία. Η κατοπινή προσπάθεια μας να τα επαναφέρουμε στην ζωή φαίνεται μάταια  καθώς αυτά έχουν ήδη ξεψυχήσει. Το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να τα αναπαράγουμε χωρίς αυτά να είναι πλέον αυθεντικό κομμάτι της ζωής μας, δεν είναι πλέον παραδοσιακά, είναι Ρετρό...
Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2014

Σχόλιο Ευάγγελου Σολδάτου στην διάλεξη του Καθ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη, "Το δίπολο Θεωρίας-Πράξης", 20.2.2014

Θεώρησα χρήσιμο να σχολιάσω την διάλεξη του κυρίου καθηγητή για να φωτίσω και με τον δικό μου τρόπο κάποια σημεία στα οποία έχω διαφορετική προσέγγιση.
Την διάλεξη του Καθ. Αχ. Χαλδαιάκη με τίτλο "Το δίπολο Θεωρίας-Πράξης" που έγινε στις 19.2.2014 μπορείτε να βρείτε στον ακόλουθο σύνδεσμο:
Blod | Χαλδαιάκης Αχιλλέας | Βυζαντινή μουσική (Πρώτη ομιλία)

Η παρουσίαση του κυρίου καθηγητή Αχιλλέα Χαλδαιάκη μας έδειξε την βασική πορεία του τροχού, πως κινούμαστε για να ανεβούμε δεξιόστροφα βρίσκοντας τους κυρίους ήχους και πως κινούμαστε για να κατεβούμε αριστερόστροφα βρίσκοντας τους πλαγίους ήχους.
Κυριακή, 5 Ιανουαρίου 2014

Ευάγγελος Σολδάτος - Κοινωνικό Θεοφανείων

Ο Βαρύς ο ήχος από τον Άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό ονομάζεται και Δευτερότριτος. Συμπεριφέρεται δηλαδή ταυτοχρόνως και σαν βαρύς-πλάγιος του τρίτου κατά τον τροχό αλλά και σαν δεύτερος κατά το δια τεσσάρων όπως ορίζει η Σοφωτάτη Παραλλαγή του Ιωάννη Κουκουζέλη και Ιωάννη Πλουσιαδηνού.

Η Σοφοτάτη Παραλλαγή Ιωάννη Πλουσιαδηνού

Η Σοφοτάτη Παραλλαγή  Ιωάννη Πλουσιαδηνού
Η Σοφοτάτη Παραλλαγή του Ιωάννη Πλουσιαδηνού(15ος αι.) είναι ο χάρτης της μουσικής μας. Περιγράφεται πως το δια τεσσάρων σύστημα συγκαθορίζει με το δια πέντε τις ονομασίες και την ποιότητα των ήχων κατά την διπλοπαραλλαγή, πως οι συμφωνίες καθορίζουν τα διαστήματα

Κανόνιο Ε.Σολδάτου Παραλλαγής

Κανόνιο Ε.Σολδάτου Παραλλαγής
Στο κανόνιο αυτό φαίνεται ο τρόπος που έλκονται και αλλάζουν θέση οι κινούμενοι φθόγγοι και πως παραλλάσσονται σε άλλους ήχους με συνδυασμό του τροχού(πενταχόρδου) και του τετραχόρδου

Περιγραφή ιστολογίου:

Στον ιστοχώρο «Ελληνορωμαϊκή Μουσική» παρουσιάζεται η ερμηνεία του ερευνητή μουσικού και ψάλτη Ευαγγέλου Σολδάτου για την μουσική της Ρωμιοσύνης. Η θεματολογία αφορά κυρίως την ψαλτική τέχνη και σημαντικές παραμέτρους αυτής οι οποίες δεν περιγράφονται από τα θεωρητικά που ακολούθησαν την Μεταρρύθμιση των τριών Διδασκάλων. Τέτοιες παράμετροι είναι η Διπλοπαραλλαγή, ο ρόλος του δια τριών συστήματος, ο τρόπος παραγωγής των διαστημάτων και η αιτιολογία του μεγέθους τους, η παραδοσιακή ερμηνεία των αχρόνων και εγχρόνων υποστάσεων, η διαίρεση του χρόνου, ο τριαδικός-διπλός χρόνος.

Καλέστε μέσω Skype

My status

Βρείτε μας στο Facebook:

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Psaltologion (Ψαλτολόγιον)